Voorlees-luistermiddag, 25 jaar ontmoeting in taal

19 juni 2026, Volksuniversiteit Utrecht

 

Aanleiding

Dit seizoen werk ik 25 jaar voor mezelf én bij Volksuniversiteit Utrecht.

Een mooie gelegenheid voor een voorlees-luistermiddag!

 

Met veel plezier en verwondering kijk ik terug op deze, in verschillende opzichten, warme bijeenkomst. In de zonnige koffiekamer van de VU verzamelden zich dertig taalliefhebbers, die langere of kortere tijd met mij meewandelden in Labyrint. Dertien daarvan waren op mijn uitnodiging ingegaan om een tekst ten gehore te brengen.

 

Hieronder in chronologische volgorde de voorlezers en de teksten die voorbij kwamen met daarbij foto's om iets van de zomerse sfeer te proeven of te herbeleven.

De foto's zijn gemaakt door Emilie Fijan, Nelleke Wagenaar en mijzelf.

De cursieve teksten bij de voorlezers zijn mijn introductietekstjes.

 

 

Voorlezen 13.30-14.15uur

 

Welkom door Ceciel

 

Welkom bij deze voorlees-luistermiddag!
Heel fijn om met zoveel taalliefhebbers bij elkaar te zitten, bij te praten en naar elkaar te luisteren.
En dat allemaal ter gelegenheid van 25 jaar ontmoeting in taal!

 

Deze bijeenkomst ontstond uit een vraag van twee deelnemers die al lange tijd met mij samen oplopen: André stelde vorig jaar een voorleesmiddag voor en Emilie vroeg of ik aandacht ging besteden aan 25 jaar eigen toko.
Ik zei meteen nee, waarom? Het is gewoon zo gelopen.

Later dacht ik: waarom niet?
En toen werd één en één: een voorlees-luistermiddag voor ieder die in die 25 jaar met mij meewandelde in Labyrint.
Een bijzondere samenkomst om dit moment te markeren in de tijd.

 

Er is veel geschreven over tijd: wat het is, hoe je vasthoudt wat voorbij gaat, hoe je je herinnert. De dichter Rutger Kopland schrijft in een gedicht met de titel Tijd:

 

Tijd - het is vreemd, het is vreemd mooi ook
nooit te zullen weten wat het is

 

Wat kan ik zeggen over 25 jaar?
Heel veel én heel weinig.

Verder lezen wat Ceciel gezegd heeft? Klik op Ceciel

 

 

Nelleke Wagenaar
Lange tijd trouwe bezoeker van poëziecursussen in De Bilt/Bilthoven. Nelleke is altijd geïnteresseerd, betrokken en creatief met beeld én taal. Een cursist die je er graag bij hebt, omdat ze met je mee denkt.

 

wat is geluk?   het wil maar niet lukken de hand te leggen op het onbegrijpelijke de weg te vinden in het doolhof van dromen verlangen verlies   je wacht en weet niet wat je hoopt   maar ondertussen maken aan de overkant zij zich klaar voor jou   een stoere broek en gele streeptrui haren in de gel ogen die bij de vroege zomer horen verwachtingsvol schuilgaand achter dahlia’s in rood pakpapier   je kijkt uit het raam en bent even terug in de tijd kinderen en een vrouw winst en verlies   iets onzegbaars opent zich   je denkt geluk is een moment dat alles verandert er is het nu er is er voor en er na   nw augustus 2007

Poëziecursus   met tegenwind beland ik maandag- morgen tussen grijze duiven en   een lieve juf met krullen cirkelend boven on- begrepen taal het zinspoor soms bijster   een trage stem op schijf zet punten en komma’s onthult een richting plaatst hectometerpaaltjes   optrekkende mist verraadt landschap de contouren van een bouwwerk lijnenspel   samenspraak levert een zucht van verlichting verbazing ontroering misschien   na sluitingstijd heb ik de wind in de rug met dank aan de juf aan elkaar aan de dichtkunst   nw

 

 

 

Marjo Swart
Sinds enkele jaren deelnemer aan schrijfgroepen: tegelijk een geoefend én onderzoekend schrijver.

 

Zomerdag

 

De grond achter het huis is kurkdroog. Wanneer je stampt, komen er stofwolken omhoog waarmee je ‘woeste paarden op de prairie‘ kunt spelen, maar daar hebben we geen zin in. Moeder is binnen met de baby en boven horen we tante Marie stofzuigen in de slaapkamers. Alle ramen staan open. Er zitten geen vogels op het dak, er blaffen geen honden in de verte, er loeien geen koeien. Alleen boven de bessenstruiken naast het huis hangt het gezoem van insecten. Het is heel verschrikkelijk warm.

 

Marjo's verhaal verder lezen? Klik op Marjo.

 

 

 

 

 

Anneke van Schaik
Zonder meer de gene die het langst met mij meeloopt, toen Labyrint nog geen Labyrint heette: ze was één van de deelnemers van de 1e cursus, die ik ‘Creatief gedichten lezen’ had genoemd. We zaten met een paar deelnemers bij mij thuis aan tafel in Lunetten.

Sindsdien een trouw deelnemer aan schrijf- en poëzieaanbod.

 

 

 

Vijfentwintig jaar Ceciel en haar Labyrint

 

Soms denk je van wow en waar blijft de tijd
dan denk je hè en zie je de dingen
allemaal even niet meer scherp
daarom is het nu dus de hoogste tijd
voor een woordspelig vers
bij een heel feestelijk onderwerp
vijfentwintig jaar Ceciel en haar Labyrint
KOMT IE AAN!

 

 

 

Annekes gelegenheidsgedicht zien & helemaal lezen? Klik op Anneke.

 

 

 

 

Tine de Jong
Heel leuk dat er ook mensen uit Bommel hier zijn: Tine ken ik van leeskringbijeenkomsten in Zaltbommel. Ze is een breed georiënteerd lezer.

 

Tine las het gedicht Zei ze uit de bundel Wuif de mussen uit (2006) van Joke van Leeuwen. Om het gedicht te lezen, klik op Tine.

 

 

 

 

 

 

Ilona Dekker
De laatste jaren een vaste waarde in de schrijfgroepen.

 

Ilona las een column van eigen hand:

 

Wat is een Nederlander?

In 2007 zei Koningin Máxima (toen nog prinses): “De Nederlander bestaat niet." Daar ben ik het eigenlijk wel mee eens.

Want hoe langer je over die vraag nadenkt, hoe moeilijker het antwoord wordt. Is een Nederlander iemand die hier geboren is? Iemand met een Nederlands paspoort? Of is het iets anders, en wat dan?

Als ik zelf aan Nederlanders denk, denk ik eerst aan een paar herkenbare dingen. We klagen altijd over het weer. Als het regent is het te nat, als de zon schijnt is het te warm, het is zelden goed, maar erover praten doen we altijd.

Bij de koffie of thee meestal één koekje of een chocolaatje. In sommige vakantielanden staan we bekend om “kijken, kijken, niet kopen”. Wij noemen dat liever zuinigheid. Op verjaardagen feliciteren we niet alleen de jarige, maar ook de rest van de familie. Waarom precies, weet volgens mij niemand, maar we doen het wel, ikzelf ook. We houden van regels, behalve als we vinden dat ze niet voor ons gelden. En ergens diep van binnen hebben veel Nederlanders ook een “dat maak ik zelf wel uit”-mentaliteit. En dan is er nog de vraag: zijn we tolerant, of staat dat gelijk aan onverschilligheid? We laten elkaar graag vrij, maar begrijpen elkaar daardoor niet altijd beter. Toch gebeurt er af en toe iets bijzonders. Als Oranje speelt, lijken verschillen even minder belangrijk. Dan staan mensen met allerlei achtergronden naast elkaar en voelen we ons voor even één. Hetzelfde gebeurt als een Nederlandse schaatser olympisch goud wint. Ineens zijn we allemaal bondscoach, schaatsexpert, en een trotse Nederlander tegelijk.

 

Maar maken al die dingen iemand tot een Nederlander? Zelf denk ik van niet.

 

Het zijn gewoontes, tradities en eigenaardigheden. Ze vertellen iets over ons, maar niet het hele verhaal. Misschien is een Nederlander gewoon iemand die niet in een hokje past. Misschien is het iemand die hier leeft, meedoet, verantwoordelijkheid neemt en samen met anderen vorm geeft aan dit land.

 

En daarom laat ik de vraag graag bij jullie achter: wat maakt volgens u iemand tot Nederlander?

 

 

 

 

 

Henrieke Herber
Vertaler en auteur. Ze schrijft zowel voor volwassenen als voor kinderen even helder en secuur als onderhoudend. Daarnaast een dierbare vriendin en ik ben blij dat ze hier is om voor te lezen.

Henrieke las In de maneschijn, het eerste verhaal uit haar voorleesbundel Nadia's nacht (2022). Daarna zongen we met Henrieke op de accordeon het lied In de maneschijn.

 

Vanwege auteursrechten kun je het verhaal hier niet lezen, natuurlijk wel in de bundel Nadia's nacht.

Bas Maliepaard recenseerde hem in Trouw (2023). Om dat te lezen, klik op Henrieke.

 

 

 

 

 

 

 

Voorlezen 14.30-15.00

 

André Schipper
Zoals gezegd: medeaanstichter van deze middag. Knutselaar met taal en kunstliefhebber. Sinds enkele jaren weer geïnspireerd aan het schrijven.

 

André las twee gedichten van Hans Andreus, sonnet 20 en 25 uit De sonnetten van de Kleine Waanzin (1971). Hieronder sonnet 20.

 

 

20

Vreemde wereld. En alleenheid te geef
langs alle muren van de straten. Hier
leef ik, werk, eet, slaap. Hier is plezier,
verarmend tot verdriet. Wij lopen scheef

op de aarde, reikhalzen naar de lucht,
halen de diepte niet van onze ogen,
bijten in de aarde, worden bewogen,
bewegen, zijn een gesprek, loos gerucht

en leven zeggen we, leven, maar hoe?
De zon is een woord dat gierig vertaald is,
bruiloften vergelen als bloemenslingers

en liefde huilt, weer een kind dat verdwaald is.
Maar ik wil naar het einde van mijzelf toe,
schrijvend met mijn zich vergissende vingers.

 

Hans Andreus

De sonnetten van de kleine waanzin (1971)

 

 

 

 

Margriet Notenboom
Schrijver en kritisch luisteraar. Om haar aan te kondigen mag ik haar eigen motto gebruiken: 'lage visus, sterke stem'.

 

Margriet trakteerde ons op een lang gedicht van haarzelf.

“ neem op je tocht wat kruimels mee ”   Naar de Dichtersweg   Weet u misschien de Dichtersweg? ‘k was al een zijstraat ingeslagen van de Twijfelboulevard die is zo breed met al die bomen ….daar leek me niet goed door te komen Is het nog ver van hier naar daar?   Via de Rijmlaan kan…een stief kwartiertje slechts dan nader je de Dichtersweg van links in plaats van rechts dat kan per slot van beide kanten   Dank u, maar toen ik via de Stamelsteeg zojuist de Rijmlaan in wou draaien stond daar een Voetnoot en hield mij aan: “Inrijden alleen toegestaan voor omwonenden en aanverwanten”   Nou ja, dan kun je er toch wel door…. gaat het om Bloed- of Geest-? soms is ’t maar net hoe of je ’t leest Hoe zou je anders naar de Dichtersweg toe moeten? Nee wacht, ik weet nog wel een leuke route...   Toevallig dat het Klinkerpad nu net  is opgebroken… maar wat je wel kunt doen…even je deux chevaux parkeren toch via Klinkerpad en dan te voet via Kwatrijnen doorsteken naar de Twijfelboulevard wel hink-stap-sprong, dat moet dan maar   Voorbij de bomen krijg je daar de heggen van deTwijfelaar die uit het Sprookjesbos kwam dolen nadat zijn steg hem was ontstolen uit woede stichtte hij “Woord en Steek” maar dit terzij je kunt ’t beste maar proberen er midden tussendoor te lopen niet links of rechts het te passeren

Sla af bij Elfjes als je wilt, heel mooi, dat valt best aan te raden heb je geen haast, dan stel ik voor wat door te lopen tot aan ‘t kruispunt met de afgelegen Haikupaden, via een kleine ventweg kom je dan bij ‘t Rode Huis van de Verteller iets verder op de Haam’lerhei   Klop er maar aan, zij schenkt je thee en jij trekt uit je rugzak, in de late zonnestralen, wat van die dwarsverbonden dwaalverhalen waarvan ik het bestaan wel iet of wat vermoeden kan   Daarna  biedt ze je vast vanavond nog een lift, met des te meer plezier wanneer jij niet je woorden schift en je verhaal niet naadloos aan het hare past   Zo ben ik zelf weleens gegaan Het is wat om, brengt je niet sneller maar wel dichter op je weg   Versta me wel: ik kan je hier en nu wel wat souffleren maar wie wil gaan moet elke stap als nieuw Klein Duimpje uitproberen neem op je tocht wat kruimels mee voor als je toch weer om wilt keren   Ben je weer kwijt wat ik net zei? Ach, maakt niet uit, ‘t was sowieso maar ‘n idee en zeker geen rechttoe rechtaan verplichting onthoudt dan simpel wat ik zeg:   de Dichtersweg, ligt ergens in die Richting   Margriet Notenboom

 

 

 

 

José Kloosterman
Als blogschrijfster in de coronatijd startte José in de Schrijfgroep om te leren. Leuke detail is dat José mij 25 jaar geleden bij de VU heeft aangenomen, in deze koffiekamer had ik een sollicitatiegesprek met haar.

 

José las een blog van eigen hand.

 

Het saaiste rondje

Waarom steeds weer dit rondje? Gewoon, omdat ik mijn gedachten de vrije loop kan laten. Mijn benen zijn volledig op dit rondje afgericht. Ik ken elke hobbel in de weg. Hier en daar wandelen groepjes mensen. Ze werken op het bedrijventerrein. Boterhammen voor onderweg in de jaszak. Hier en daar een hond met eigenaar. Het waait altijd langs het kanaal. Soms mee, soms tegen. Af en toe een schip. Nee, opwindender dan dit wordt het niet.

Het is het saaiste rondje dat je kunt lopen. 10.4 kilometer. Ik durf het aantal keren dat ik hier hardliep niet meer te tellen. Het loopt in de honderden. Een makkelijk rondje. Onmogelijk om verkeerd te lopen. Linksaf over de Wetering, rechtsaf langs de hockeyvelden en rechtsaf bij het Amsterdam-Rijnkanaal. Een bedrijventerrein aan je rechterhand. Het kanaal links. Rechtsaf naar de brievenbus, die er al lang niet meer staat, maar toch… dan rechtsaf richting snelweg. Bij de snelweg rechtsaf, gewoon het fietspad volgen richting golfbaan en daar is het kanaal weer. Nu richting windmolen, linksaf de Staart op, verder lopen tot het tunneltje onder de rondweg en we zijn weer terug bij het begin. Een route net zo saai als z’n beschrijving.

Hé, loopt daar iemand in een geel jasje? Een hardloper? Ze gaat dezelfde kant op. Ik ga proberen haar bij te halen. Altijd een stimulans. Als ik naast haar loop, zegt ze me vriendelijk goeiedag. Ze begint te praten. Over haar hardlopen en haar kinderen die dit stimuleren. Kinderen? De juf in mij komt weer naar boven. ‘Heeft u misschien kinderen op de Heemlanden gehad?’ (mijn oude school). Ja.  Wacht eens, zegt ze. Wat is uw naam? Heeft u soms mijn zoon Karel bijles gegeven? Ja, dat kan kloppen. Ik gaf bijles. Miste het werk met jongeren. Karel, met z’n donkere krullen, was er een van. Ik zie hem voor me. In trainingspak. Hockeyspullen op z’n rug. Altijd nét op tijd. Wiebelend op een stoel, de Engelse grammatica voor zich. Nee, lang is hij niet op les geweest. Uiteindelijk wel geslaagd, dus iedereen blij.

Saai rondje? Nee, vandaag zeker niet.

 

 

 

 

 

Ine van Emmerik
In de hoedanigheid van poëzieliefhebber, schrijver en onderzoeker van de levenskunst, is Ine naast deelnemer ook mede-docent. Een aantal van jullie kent haar van de bezinningscursussen die we samen verzorgden bij het Graalhuis en in de Lutherse kerk.

 

Ine las De verzamelaar van Esther Jansma en een gedicht van eigen hand, dat daarop geïnspireerd is.

De verzamelaar komt uit de bundel Alles is nieuw (2005), om het te lezen, klik op Ine.

 

 

 

La France Profonde

 

Het groene effect van papier
Geribbelde tomaat
Zig zag brood
Mon artisan
En bon santé
Bonnen vol geheimzinnige woorden

 

Aangewaaid papier
Als de briefjes die wij vonden
op de stort aan de kanaaldijk
Verboden terrein
Felle kleuren met geheimzinnige druksels
Enveloppen in de bus
met briefjes vol zilver en goud
Flarden vage herinnering
Papiergefluister

 

©Ine van Emmerik, juni 2026

 

 

 

AnnePauline Cohen
Dit jaar enthousiast aangeschoven bij Poëziegesprek.

 

AnnePauline las Heimwee naar de toekomst van Marjoleine de Vos, een serie van 6 gedichten uit de bundel Uitzicht genoeg (2013).

Passend bij de middag, plaats ik hier twee fragmenten uit gedichten nummer 3 en 4.

Het eerste gedicht uit de serie kun je lezen als je klikt op AnnePauline.

 

 

 

Er is geen weg naar ergens heen er is alleen

de nieuwe dag die komt en van wat was

de trouwe glans. Geef heimwee naar de toekomst

dus geen kans, je bent er immers al.

 

*

 

Zoals een wandeling geen doel heeft

maar wel richting kiest. Zoals je duikt

het water in, niet om de schat die in een wrak

verborgen ligt, maar om de koelte en de bruis,

om lachend van plezier je thuis te voelen

waar je dat niet bent, om drijven en om zon.

 

Marjoleine de Vos

Fragmenten uit Uitzicht genoeg, 2013

 

                                                                  

 

 

 

Emilie Fijan

Emilie vatte tijdens de middag spontaan het idee op om Lieke Marsman te herdenken met een gedicht van eigen hand.

 

 

Bij Lieke Marsman 3.6.26 overleden. 35 jaar

 

 

 

Met een ace knalde je de wedstrijd uit

 

Verstomd keken we naar dit schouwspel
Zo snel al we geloofden onze ogen niet

Tot er éen iemand opstond en er
vanzelf een ovationeel applaus de tribunes afdaalde.

 

We hoopten op een lange wedstrijd

 

©emilie fijan

 

 

 

 

 

Catrien van Opstal
En last but not least Catrien, de laatste jaren cursist, maar een aantal van jullie kent haar van de cursus 'Spiritualiteit opdiepen uit poëzie, samen zoeken naar betekenis', die we ruim 10 jaar samen begeleidden. Inmiddels ook een dierbare vriendin met wie het goed praten is.

 

Catrien las Meneer Cogito denkt na over het lijden uit de bundel Meneer Cogito (2005) van de Poolse dichter Zbigniew Herbert (1924-1998). Daarna Stemmetje, dat ze schreef naar aanleiding van dit gedicht, met name bij de uitspraak spelen met de kelk des lijdens.

 

Hieronder de eerste twee strofen van het gedicht van Herbert, de rest lees je door te klikken op Catrien.

Alle pogingen tot verwijdering van de zogeheten kelk des lijdens- door de reflectie onbezonnen acties ten bate van zwerfkatten diep ademhalen religie - hebben gefaald   men dient zich te schikken zacht het hoofd te buigen zonder handenwringen het lijden met gepaste zachtmoedigheid te hanteren als een prothese zonder valse schaamte maar ook zonder hoogmoed     Zbigniew Herbert Fragment uit Meneer Cogito denkt na over het lijden

STEMMETJE   Kwelgeestje van me, zit je me weer te pesten zal ik jou eens kietelen je laten kronkelen je narrenbellenkopje laten tinkelen dat het  een lieve lust is? Lucifertje, Lichtdragertje vlammetje van me.   Catrien

 

 

 

Labyrint literaire leeskringen gedichten lezen & schrijven schrijfinspiratie & begeleiding

www.inhetlabyrint.nl post@inhetlabyrint.nl